N

    "Het geluid van honderden voetstappen wordt langzaamaan luider en iedereen uit het dorp weet meteen dat de tijd weer daar is. Aan de vensters van vele huizen verschijnen nieuwsgierige kinderen. Sommigen maken dit voor de eerste keer mee, maar allen zijn even verstomd bij het zien van de voorbijlopende troep N' en. Geschikt in rijen en met vaste tred lopen ze recht op doel af. Het is als een natuurwet dat ze samenblijven. Er is niemand van hen die anders denkt dan hun gemeenschappelijke groepsgeest. Er is niemand van hen die daadwerkelijk denkt.
    Een meisje van vijf staat voor het raam en ziet dit schouwspel voor het eerst. Ze kijkt angstig naar haar moeder, die bij haar staat. "Wat gaan ze doen, mama?" vraagt ze. Haar moeder moet glimlachen om haar kinderlijke schrik en zegt daarna met serieuze stem: "ze bouwen, liefje. Ze maken gebouwen voor ons dorp en voor alle dorpen ver van hier..." Ze draait haar hoofd weg van haar dochter en mompelt tegen zichzelf: "... maar tegen welke prijs?""

Ik moet er amper uitleg bij geven: zoals de E onder de klinkers is, zo is de N onder de medeklinkers. Hij heeft één voorname taak: stabiliteit toevoegen aan de wankele woorden die we vormen. Er is geen werkwoord of meervoud dat deze letter op een E bengelend achterlaat. N staat voor stevigheid en zekerheid. En toegegeven, het laatste zinnetje van bovenstaande inleiding was overbodig om het leven van de N in kaart te brengen, maar ik kon het niet laten.

Alsof zijn functie in een woord het karakter van de N nog niet genoeg blootlegt, blijkt ook de klank van deze letter ervan in dit kader te passen. Neemt u de N eens in de mond. Het zal u opvallen dat er geen enkele klank op zal volgen (en niet alleen omdat ik u dat net gevraagd heb). Uw toon zal namelijk naar beneden gaan bij het vormen van de de letter, vooral bij het einde van een woord. De N voegt toe, rond af en klaart het woord. En wat is hij er goed in, reeds in het vak voor een duizendtal jaren. Laat hem ook dit tekstje afsluiten...

N, zonder hem waren onze woorden hopeloos labiel.

M

Een letter die weinig te zeggen heeft in ons alfabet, is de M. Hij zal niet al te uitgebreid aan bod te komen en is hier tevreden mee. Stil en wijs slijt de M zijn dagen. Nietszeggend kan hij voor zich uit staren, zonder behoefte te hebben aan iets. En hij is er tevreden mee. Voor de M is er slechts één woord van belang. Eén woord waar de letter volledig kenmerkt: midden. En daar is hij tevreden mee.

M, meer is niet nodig. Voldoende is genoeg.

L

"Suf en levensmoe ligt de jongen op bed. Het besef weinig belangrijks te kunnen betekenen in de stad waarin hij leeft doet hem niet opstaan. Zijn gedachten leiden zich weer eens naar nergens, als er plots weer iets naar boven komt. Iets waar hij lang niet aan heeft gedacht en zijn leven als in een flits verwarmt en omarmt: de L. Hij schuift de luiheid voor zich uit, hij krijgt weer zin. De jongen glimlacht, staat op en begint, doet, creëert en betekent. Heel even komt het beeld van L weer voor zich. Hij bedankt haar. Ach, L, hoe zou hij zonder kunnen."

Bovenstaand tekstje lijkt misschien wat religieus, maar dit is wel een voornaam voorbeeld van wat de L voor ons betekenen kan.Voor sommigen is ze een gevoel zijn van zin en leven, terwijl anderen rusten in haar geborgenheid en zachtheid. Neen, de L is geen godin, noch een goedhartig jezusfiguur, ze is simpelweg een idee dat voor elk mens aan iets anders geassocieerd is.

Genoeg hierover. Wie heeft trouwens ooit het adjectief 'rollend' bij de R geplaatst? Kletsen verdient deze persoon, omdat dit woord veeleer bij de L past. De L vloeit tenminste uit je mond alsof ze eruit komt gerold, terwijl de tongpunt-R (of dus rollende R) duidelijk klettert. Meer R-nieuws over 6 berichten.

L, met de zachtheid van ongeroosterde marshmallows

K

Eindelijk, het is zover. Daar is weer eens een grote, betekenisvolle medeklinker: de K. Niet dat u van een 't kofschipper anders verwacht zou hebben, maar deze K is zijn eigen woordje waard: kracht. De letter is zo scherp en krachtig dat je er een ruit mee kan ingooien. Ik durf u zelfs meer zeggen (en dat zal ik doen ook), het uitspreken van de K voelt als het uitspreken van een volledig woord.

U merkt het: deze K is belangrijk genoeg om in een zin op te duiken. Toch is het niet altijd leuk vertoeven in het gezelschap van deze jongen. Hij is nogal opschepperig en weet anderen de les te spellen en als je het niet met hem eens bent, heeft hij een hoopje K-scheldwoorden klaarliggen. (U kan vast op enkele woorden komen.)

De K heeft ook een broertje in Frankrijk wonen, die jammer genoeg in deze alfabetanalyse niet apart aan bod zal komen. Deze g, zoals u hem kent van garçon, heeft een nek die in dikte niet veel verschilt van die van K. De twee broers bij elkaar zijn dan ook kwadratisch erger dan één van hen. Misschien maar goed dat hij in ons alfabet niet voorkomt.

K, eveneens de letter van kaka.

J

Zonder twijfel een apart lettertje, maar absoluut niet minderwaardig, is de J. Dat hij wat gek is, blijkt uit het arsenaal van woorden waarin hij voorop loopt: jojo, jakhals, jongerenproblematiek, Jezus, janboel, jij, justitie, jaarring en janusgezicht. En dan hebben we bijna alles gehad, want de pagina's die de letter J in het woordenboek inneemt, beslaan in een standaardwoordenboek nog geen tien bladzijden. Het zijn woorden waar men bijna van moet lachen (op jongerenproblematiek na) omdat J ze dat aparte karakter meegeeft.

Nog niet overtuigd van de zotheid van J? Bekijkt u zijn uiterlijk eens. Hoe valt deze gekkerd anders samen te vatten dan een stokje met een staart, een I met een tsjoepke aan? De letter is allesbehalve lelijk, hij is gewoon uniek.

Natuurlijk wijd ik ook een alinea aan de uitspraak van dit bizar lettertje. Als tussenletter in een woord zal het waarschijnlijk niet zo opvallen, maar als u de J nu even afzonderlijk uitspreekt, zal duidelijk worden hoe geforceerd u de mond moet houden voor de uitspraak ervan. De kramp zal u vlug overvallen. (Leuk dat u het ook probeert voor uw computerscherm.) Na 5 seconden uitspreken van de J borrelt de vraag al op met welke klank u eigenlijk begonnen was. Was het een lage I of het geluid van een versleten koelkast?

De J, zijn gezonde gekte laat geen woord aan saaiheid over.

I

"Zo vanzelfsprekend als een vis die op het droge spartelt, weer zijn weg naar het nat vindt, zo vanzelfsprekend is ook de letter I." Een akelig vergezochte analogie, denkt u? Helemaal mee eens, maar telkens ik aan de I dacht, kwam het beeld van een op het land spartelende vis in mij naar boven. Excuses hiervoor.

Paraat, duidelijk en vanzelfsprekend; dat is de I zowat samengevat. En meer woorden maak ik aan zijn eenvoudige karakter niet vuil. Merkt u alleen even op dat de I zoals u die hier leest wel degelijk een kort, simpel staafje is. In sommige lettertypes staat deze hoofdletter I met steepjes onder- en bovenaan. Compleet belachelijk natuurlijk, aangezien dit de schoonheid van eenvoud bij dit lettertje meteen wegneemt. Dat hij in kleine letter een puntje krijgt, kan enigszins in zijn karakter passen, maar die horizontale streepjes zijn werkelijk verfoeilijk!

I, altijd klaar.